زونا
آخرین ویرایش :1394/9/7
توضیحات کامل بیماری
بحث و گفتگو
تجربه بیماران

عنوان عکس

عنوان انگلیسی بیماری : Herpes zoster

دسته بندی ها :

تعریف بیماری

زونا که به بیماری آبله مرغان بزرگسالان یا بالغین نیز شهرت دارد با نام علمی Herpes Zoster و نام عمومی Shingles شناخته می شود. Shingle به قطعات و تکه های کوچک چوبی، سرامیکی و یا سیمانی گفته می شود که به صورت ردیف هایی پهلوی هم قرار گرفته و در ساختن بام و دیوار ساختمان از آنها استفاده می شود. بر خلاف بیماری آبله مرغان که نواحی بیشتری از بدن را می پوشاند زونا که فعال شدن دوباره ویروس آبله مرغان در دوران بعد از میانسالی است تنها قسمت های کوچکی از پوست را در طول یک مسیر عصبی در یک طرف بدن مورد حمله قرار داده و تحت تاثیر قرار می دهد. اطلاق نام علمی Zoster به معنی کمربند و نوار به این بیماری از آنجا نشات گرفته که پوست در طول یک مسیر عصبی روی یک نوار تحت تاثیر قرار گرفته و بشدت دردآور می شود. انتخاب نام Shingles به علت ظاهر شدن ردیف هایی از جوشها و تاولها در نواحی از یک طرف بدن می باشد. 

عامل مولد بیماری زونا همان ویروس آبله مرغان است که با عوارضی متفاوت بیماری زونا را ایجاد می کند. این ویروس واریسلا زوستر (VZV) یا HHV-3 نام دارد و از خانواده ویروس های Herpes بوده که تبخال معمولی و تبخال تناسلی را ایجاد می کنند. این ویروس همان ویروسی است که باعث بیماری آبله مرغان در کودکان شده و در بزرگسالی فعالیت خود را دوباره از سر گرفته و بیماری زونا را بوجود می آورد. بنابر این زونا یا همان خواهر آبله مرغان در افرادی ظهور می کند که قبلاً به بیماری آبله مرغان مبتلا شده اند.

علائم بیماری

علایم و نشانه های بیماری زونا عموما در یک ناحیه کوچک برروی بدن ظاهر می شود. این علایم و نشانه ها می توانند شامل:

  • درد، سوزش، بی حسی و یا سوزن سوزن شدن
  • راش های سرخ که چند روز بعد از درد ظاهر می شود
  • تاول های پر از مایعات که ممکن است بترکند
  • خارش

همچنین بعضی از افراد موارد زیر را نیز تجربه می نمایند:

  • تب و لرز
  • درد و خشکی عمومی
  • سردرد
  • خستگی

درد عموما اولین نشانه بیماری زونا می باشد. در بعضی از افراد این درد می تواند، شدید و سخت باشد. بسته به محل درد، ممکن است بعضی از اوقات این بیماری با مشکل و بیماری سایر نقاط بدن همچون بیماری های قلبی، بیماریهای ریوی و یا بیماری های کلیه اشتباه گرفته شود. بعضی از افراد حتی بدون ظاهر شدن راش دردهای ناشی از بیماری زونا را تجربه می نمایند.

اگر شک دارید که به بیماری زونا مبتلا گشته اید، میبایست سریعا به پزشک مراجعه نمایید، بخصوص اگر درد و یا راش در نزدیکی چشم ها ظاهر شد، بالای 65 سال دارید، شما و یا فردی از خانواده شما سیستم ایمنی ضعیفی دارید و یا راش پخش شده و دردناک می باشد.

پیشگیری

تنها راه کاهش خطر بیماری زونا و نورالوژی بعد از زونا، واکسینه شدن است. مرکز پیشگیری و کنترل بیماری های ایالات متحده پیشنهاد می کند که افراد 60 ساله و بزرگسال تر، یک دوز واکسن زونا دریافت نمایند. اگر در مورد بیماری زونا و واکسن آن سوالی دارید میبایست با پزشکتان دراینباره مشورت نمایید. واکسن بیماری زونا از طرف سازمان غذا و داروی ایالات متحده برای افراد بالای 50 سال و بیشتر تایید شده است. این واکسن صددرصد تضمین کننده عدم ابتلا به بیماری زونا نیست اما در صورت ابتلا شدت بیماری را کم کرده و خطر نورالوژی بعد از زونا را کاهش می دهد. این واکسن ها بعنوان روشی پیشگیری کننده استفاده شده و بعنوان یک درمان در افراد مبتلا از آنها استفاده نمی شود.

همچنین واکسن پیشگیری از بیماری آبله مرغان نیز در کودکان و بزرگسالانیکه به بیماری آبله مرغان مبتلا نشده اند، توصیه می شود. هرچند این واکسن نیز صددرصد پیشگیری کننده نیست اما شدت و عوارض بیماری آبله مرغان و زونا را کاهش می دهد.

درمان بیماری

چندین داروی ضدویروسی از قبیل acyclovir، valacyclovir و famciclovir برای درمان بیماری زونا وجود دارد. این داروها به کوتاه کردن مدت و شدت بیماری کمک می نمایند، اما برای تاثیر بیشتر، میبایست هرچه زودتر بعد از ظاهر شدن راش استفاده شوند. بهمین دلیل افرادیکه به بیماری زونا مبتلا هستند و یا فکر می کنند، مبتلا به این بیماری می باشند، باید سریعتر به پزشک مراجعه کرده و با وی مشورت نمایند.

داروهای مسکن می توانند به کاهش درد بیماری زونا کمک کنند. همچنین لوسیون کالامین، و حمام بلغور جو دوسر کلوئیدی و حمام و کمپرس سرد نیز می توانند، به کاهش خارش و درد کمک نمایند.

عوارض بیماری

شایع ترین عارضه ی بیماری زونا، بیماری ای است که به آن نورالژی بعد از زونا (post-herpetic neuralgia)،می گویند. افراد مبتلا به نورالوژی بعد از زونا، درد شدیدی در نواحی ایکه قبلا راش داشته اند، حتی بعد از پاک شدن راش ها حس می نمایند. درد ناشی از نورالوژی می تواند شدید و ناتوان کننده باشد، اما عموما بعد از چندهفته و یا چندماه بهبود می یابد. در بعضی از افراد این درد تا سالها باقی می ماند.

هرچه سن افراد افزایش می یابد، خطر ابتلای افراد به نورالوژی ناشی از زونا بیشتر شده و درد آن نیز شدیدتر می شود. نورالوژی بعد از زونا عموما در افراد زیر 40 سال رخ نمی دهد. 

سایر عوارض زونا که ممکن است در شخص مبتلا ممکن بروز کند شامل موارد زیر است:
1- سوزش، خارش شدید، حساسیت شدید به تماس در نقاط معینی از پوست که مورد حمله قرار گرفته است.
2- احساس خستگی، بی حالی و کم انرژی شدن
3- تب و لرز ناگهانی
4- دردهای شکمی و اختلال در گوارش
5- مشکل در حرکت دادن بعضی ماهیچه ها
6- سنگین شدن پلک ها
7- احساس ناخوشی عمومی
8- اسهال
9- اختلال در شنوایی
10- مشکلات گوارشی
11- درد مفاصل
12- اختلال در دید
13- اختلال در چشایی
14- ورم غدد لنفاوی 
15- حمله مجدد ویروس زونا مخصوصا در افراد بالای 60 سال که باعث پیچیده تر شدن وضعیت بیمار می شود.
16- نابینایی دائمی چشم اگر زونا چشم را مورد حمله قرار دهد.
17- سندرم رامسی هانت (Ramsay Hunt Syndrome) اگر زونا اعصاب صورت را مورد حمله قرار دهد.
18- آنسفالیت (Encephalitis) یا التهاب مغز

مطالعه بیشتر

دلایل ابتلا به بیماری زونا

بیماری زونا در نتیجه آلوده شدن به ویروس واریسلا زوستر (varicella-zoster) رخ می دهد. هرکس که به آبله مرغان مبتلا شده باشد، در خطر ابتلا به بیماری زونا است. بعد از بهبود از بیماری آبله مرغان، ویروس وارد سیستم عصبی شما شده و برای سالها آنجا به آرامی باقی می ماند. سرانجام ممکن است ویروس دوباره فعال شده و از طریق سیستم عصبی شما به پوستتان منتقل شود.

دلیل بازفعال شدن ویروس واضح نمی باشد، اما ممکن است ناشی از پایین آمدن ایمنی بدن نسبت به عفونت ها در اثر افزایش سن باشد. بیماری زونا در افراد مسن و آنها که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، شایع تر می باشد. ویروس واریسلا زوستر جزئی از گروهی از ویروس ها که هرپس زوستر نام دارند، که شامل ویروس های عامل تبخال دهان و زگیل تناسلی می باشند. بهمین دلیل بیماری زونا به نام هرپس زوستر نیز شناخته می شود. البته ویروس عامل آبله مرغان و بیماری زونا با ویروس عامل تبخال دهان و زگیل تناسلی یکی نمی باشد.

آیا فرد مبتلا به بیماری زونا مبتلا کننده است؟

فرد مبتلا به بیماری زونا می تواند ویروس واریسلا زوستر را به هرکسی که در برابر آبله مرغان ایمن نیست، انتقال دهد. این انتقال عموما از طریق تماس مستقیم با زخم های باز راش های پوستی بیماری زونا رخ می دهد. زمانیکه آلوده شدید، بدن شما بجای زونا شروع به تولید آبله مرغان می نماید. آبله مرغان در بعضی افراد خطرناک است. تا زمانیکه تاول های بیماری زونای شما خوب نشده، بیماری شماشما مسری است و باید از تماس جسمی با افرادیکه، سیستم ایمنی ضعیفی دارند، تازه متولد شده اند و یا زنان باردار اجتناب نمایند.

عواملیکه خطر ابتلا به بیماری زونا را افزایش می دهند؟

هرکسیکه تاکنون آبله مرغان داشته است، در خطر ابتلا به بیماری زونا می باشد. فاکتور ها و عواملیکه باعث افزایش خطر این بیماری می شوند، شامل:

  • افزایش سن – بیماری زونا در افراد بزرگسال بالای 50 سال شایع تر می باشد. خطر ابتلا به این بیماری با افزایش سن افزایش می یابد.
  • بیماری ها – بیماری هایی که سیستم ایمنی بدن را ضعیف می کنند همچون سرطان و یا ایدزو اچ آی وی می توانند خطر ابتلا به بیماری زونا را افزایش دهند.
  • درمان سرطان – افرادیکه تحت درمان های شیمی درمانی و رادیودرمانی هستند، بدلیل ضعیف شدن سیستم ایمنی بدنشان در خطر می باشند.
  • داروها – داروهای پیشگیری از پس زدن اندام های اهدا شده و همچنین مصرف طولانی مدت داروهای استروئیدی خطر ابتلا به این بیماری را بدلیل ضعیف کردن سیستم ایمنی بدن، افزایش می دهند.

منابع

  • http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/shingles/basics/definition/con-20019574
  • سایت پزشکی و مجله ی سلامتی راستینه

       azarelta.org

    مجله علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی شهید صدوقی یزد. دوره شانزدهم، شماره اول، بهار 1387، صفحات 97- 91

اعضای ویکی
نام کاربری :
کلمه عبور :
بازیابی کلمه عبور